Kapodaster: po co, gdzie i dlaczego „za wysoko śpiewają” to problem piosenki, nie Twój
Kapodaster przesuwa tonację pod głos i zostawia znajome chwyty na miejscu.
Adrian8 minaktualizacja
Kapodaster kupiłem późno, bo długo myślałem, że to sprzęt na wstyd: bierzesz go wtedy, kiedy nie wychodzi barré. Zdanie zmieniłem przy ognisku, na którym pół kręgu śpiewało piosenkę o tercję za wysoko i nikt nie wiedział, co z tym zrobić. Kosztował mniej niż komplet strun.
Co on właściwie robi
Zaciskasz nim wszystkie sześć strun na jednym progu i od tej chwili ten próg jest Twoim nowym siodełkiem. Puste struny idą w górę o tyle półtonów, ile wynosi jego numer, a chwyty otwarte zostają te same: palce robią G, uszy słyszą co innego.
Nazwa jest włoska: capotasto, czyli głowa gryfu, i to jest cała mechanika, bez drugiego dna. Barré robi to samo jednym palcem, tylko boli.
Jak go zakładać, żeby nie fałszował
Zakładaj go tuż obok progu, nie na samym drucie, i równolegle do niego. Za daleko od progu struny się naciągają i utwór rozjeżdża się sam z siebie, zanim zagrasz pierwszy akord. Za mocny docisk robi to samo: podciąga struny i cała gitara idzie w górę.
Po założeniu przeciągnij kciukiem po pustych strunach i posłuchaj każdej osobno. Głucha albo brzęcząca struna znaczy, że kapodaster stoi krzywo albo za daleko. I rzecz, na którą sam się nabrałem: kapodaster nie zastępuje strojenia. Nastrój gitarę najpierw, załóż go potem i sprawdź jeszcze raz.
„Za wysoko śpiewają” to nie jest zdanie o Twoim głosie
Przy ognisku słyszę to co drugi raz i przez długi czas brałem to za informację o sobie. To jest zdanie o tonacji piosenki. Nagranie stoi w tej tonacji, w której było wygodnie komuś innemu, i nic poza przyzwyczajeniem nie każe grać jej właśnie tam.
Zamiast się przekrzykiwać: otwórz utwór i przełącz Tonację. Guitarmatic pokazuje dwie, „Do grania” i „Jak w nagraniu”, a kiedy da się między nimi postawić kapodaster, sam liczy, na którym progu. Chwyty nad tekstem zostają te same, zmienia się tylko to, co słychać.
W książkach stoi gotowy przypadek: melodia leży za nisko, więc grasz dalej G, C i D, tylko z kapodastrem na drugim progu. Cały krąg wchodzi o cały ton wyżej i nikt nie musi zmieniać chwytów w połowie zwrotki.
Ucieczka od barré
Drugi powód jest czysto ręczny: piosenka w C potrzebuje C, F i G, a F to barré. Wskazujący kładzie się wtedy płasko przez cały gryf i dociska kilka strun naraz, czyli odwrotnie niż w chwytach otwartych, które już znasz. Encyklopedia nazywa barré jedną z najtrudniejszych rzeczy na starcie i to nie jest przesada.
Załóż kapodaster na piątym progu i zagraj G, C i D. Sala usłyszy C, F i G, czyli dokładnie tę piosenkę, a Twój wskazujący ani razu nie położy się płasko na gryfie.
Trzeci powód jest brzmieniowy: ta sama melodia zagrana wyżej brzmi jaśniej, bo drgająca część struny jest krótsza. Na piątym progu to jeszcze wyraźnie gitara. Na siódmym i wyżej pudło robi się cienkie i zaczyna przypominać ukulele; usłyszysz to natychmiast i zwykle nie o to chodzi.
Pięć progów i cała tabela
Lewa kolumna to kształt, który trzymają palce, a reszta mówi, co słychać, kiedy kapodaster stoi na tym progu. Przy ognisku nie potrzebujesz nic więcej.
| Chwyt | I | II | III | IV | V |
|---|---|---|---|---|---|
| C | C# | D | Eb | E | F |
| A | Bb | B | C | C# | D |
| G | Ab | A | Bb | B | C |
| E | F | F# | G | Ab | A |
| D | Eb | E | F | F# | G |
Chwyty molowe idą tak samo, bo przesuwa się cały strój, a nie pojedynczy akord. Am z kapodastrem na piątym progu brzmi jak Dm, Em jak Am. Zapamiętaj więc odległość, nie tabelę: pięć progów to zawsze skok o kwartę, dwa progi to cały ton.
Wyżej niż piąty próg kapodaster przestaje być instrukcją na wieczór. Kiedy nagranie leży od wygodnej tonacji dalej niż tych pięć progów, Guitarmatic nie proponuje kapodastra, tylko od razu daje tonację do grania. Tak jest z Gdybym miał gitarę: grasz je w G, a nagranie stoi w Eb, czyli osiem progów dalej.
Co mnie w tym myliło
Uważałem, że kapodaster to oszukiwanie: prawdziwy gitarzysta gra barré, a reszta idzie na skróty. Potem zobaczyłem, ile nagrań powstało z kapodastrem i po co: nie dla ulgi, tylko dla pustych strun, których barré w tej tonacji nie zostawia. To jest wybór brzmienia, nie droga na skróty.
Druga rzecz: nie mówiłem sobie obu rzeczy naraz. Trzymałem G, C i D z kapodastrem na piątym progu i na pytanie, w jakiej tonacji to gram, odpowiadałem „w G”. Utwór był w C. Miej w głowie jedno i drugie: co trzymają palce i co słyszy sala.
Zrób to teraz
Otwórz Morskie Opowieści i przełącz Tonację z „Do grania” na „Jak w nagraniu”.
Tę piosenkę grasz na Am, G, Em i C, a nagranie stoi pięć progów wyżej. Po przełączeniu appka dokłada kapodaster na piątym progu i nie zmienia ani jednego chwytu nad tekstem. Zagraj oba przebiegi pod rząd i posłuchaj różnicy.
Miara: ta sama piosenka zagrana w dwóch tonacjach z tymi samymi chwytami.
Progresje z biciem: I V vi IV w tonacji G.
Cztery akordy w pętli, żeby usłyszeć, że progresja jest ta sama niezależnie od tonacji. Zagraj ją bez kapodastra, potem załóż go na drugim progu i zagraj te same chwyty jeszcze raz.
Miara: cztery okrążenia pętli bez zatrzymania ręki, w obu wersjach.
Zagraj to
trzy piosenki, trzy różne przypadkiMorskie Opowieści appka sama podaje z kapodastrem na piątym progu, więc zobaczysz w nich mechanizm bez żadnej pracy. Cicha Noc ma w środku F: przełącz jej Tonację na G, a kapodaster i chwyty G, C, D policzą się same. Gdybym miał gitarę to przypadek odwrotny, w którym nagranie leży za daleko i zostaje tonacja do grania.
» Kapodaster to oszukiwanie. Naucz się barré i nie kombinuj.
Barré się przyda i przyjdzie w swoim czasie. Doprowadzenie go do czystego brzmienia bywa jednak kwestią tygodni albo miesięcy, a wieczór, na którym masz zagrać, jest dzisiaj. Otwórz Morskie Opowieści, przełącz Tonację i zagraj to samo dwa razy. Jeżeli po tym nadal brzmi jak oszustwo, wróć do tej lekcji po ognisku.
Doczytaj
- Learning to Play GuitarColin McAllister, lekcja 18Autor daje kapodastrowi osobną lekcję i gotowe ćwiczenie: załóż go na trzecim progu i przejedź cały zestaw chwytów, słuchając, co się zmieniło. Kurs jest po angielsku.
- The Only Guitar Book You'll Ever NeedErnie Jackson i Marc Schonbrun, rozdział „Capos”To najkrótszy wykład zasady, jaki znam, a obok stoi tabela transpozycji dla trzeciego progu, z której wyrosła tabela wyżej. Książka jest po angielsku.
- The Best Beginner Guitar BookJake Posko, rozdział o bólu palcówTo jedyna książka na mojej półce, która poleca kapodaster na trzecim albo czwartym progu jako ulgę dla obolałych opuszków i pokazuje zdjęcia dobrego oraz złego założenia. Książka jest po angielsku.
- Capo (musical device)WikipediaHasło wylicza wady, o których podręczniki milczą: nieregulowany docisk sprężyny, wpływ na strój i ryzyko porysowania gryfu. Strona jest po angielsku.
- Transposition (music)WikipediaTu widać, skąd bierze się prośba „zagraj to niżej” i dlaczego jest zupełnie zwyczajna: śpiewacy proszą o inną tonację, niż stoi w nutach. Strona jest po angielsku.
- Barre chordWikipediaHasło tłumaczy, co dokładnie robi barré i dlaczego jest tak trudne. Warto tam zajrzeć, zanim ktoś powie, że kapodaster to droga na skróty. Strona jest po angielsku.