Cicha Noc na gitarze: C G F albo G C D z kapodastrem

Cicha Noc to ta kolęda, o którą przy stole poproszą Cię najczęściej, i pierwsza w tym kursie z akordem barowym. Trzy chwyty: C, G i F. Dwa z nich już znasz z pierwszej lekcji, trzeci ma opinię ściany.

Zanim pomyślisz, że gitara jest tu przypadkiem: ta kolęda została napisana na gitarę. Słowa napisał Joseph Mohr, a melodię Franz Xaver Gruber. Pierwsze wykonanie odbyło się w Wigilię 1818 roku w kościele w Oberndorfie pod Salzburgiem, z akompaniamentem gitary, bo organy tamtego wieczoru nie działały. W 2011 roku UNESCO wpisało ją na listę niematerialnego dziedzictwa.

Kwit: gdzie w tekście wypada F

W tej kolędzie akord trzyma dwa całe takty, a takt idzie na trzy. To jest sześć uderzeń na jeden chwyt, czyli w tempie z appki ponad pięć sekund. Tyle czasu masz na każdą zmianę, i to jest powód, dla którego F wchodzi właśnie tutaj, a nie w szybszej piosence.

Kolumna z kapodastrem pokazuje drugą drogę, o której jest reszta tej lekcji. Obie brzmią tak samo, różnią się tylko tym, co robi lewa ręka.

Takty	Akord	Z kapodastrem	Tekst
1 i 2	C	G	Cicha noc
3 i 4	C	G	święta noc
5 i 6	G	D	Pokój niesie
7 i 8	C	G	ludziom wszem
9 i 10	F	C	A u żłóbka
11 i 12	C	G	Matka święta
13 i 14	F	C	Czuwa sama
15 i 16	C	G	uśmiechnięta
17 i 18	G	D	Nad Dzieciątka
19 i 20	C	G	snem
21	C	G	Nad Dzie-
22	G	D	-ciątka
23 i 24	C	G	snem

Policz F w tej tabeli: jest dwa razy, na „A u żłóbka” i na „Czuwa sama”. Cała reszta zwrotki to C i G, czyli para, którą ćwiczysz od lekcji pierwszej. Dwie zmiany na zwrotkę to nie jest ściana, to są dwa miejsca do przygotowania.

Droga pierwsza: zagrać F

F boli, bo trzy palce rozciągają się na trzy progi, a wskazujący musi docisnąć dwie struny naraz płaską częścią palca. To jest odwrotność wszystkiego, czego uczysz się wcześniej: tam każdy palec stoi na opuszku i na swojej jednej strunie.

Drabinka ma trzy stopnie i przejdziesz ją dzisiaj. Najpierw sam wskazujący płasko na dwóch najcieńszych strunach, pierwszy próg, i grasz tylko te dwie struny, aż zabrzmią czysto. Potem dokładasz środkowy na trzeciej strunie, drugi próg, i grasz trzy struny. Na końcu serdeczny na czwartej strunie, trzeci próg: to jest F na cztery struny i w kolędzie brzmi wystarczająco.

Jest jeszcze proteza: Fmaj7, czyli to samo bez poprzeczki, gdzie wskazujący stoi tylko na drugiej strunie, a najcieńsza zostaje pusta. Podstawiaj go wszędzie tam, gdzie w kwicie stoi F, aż prawdziwy F zacznie wychodzić. Pełne barré przez sześć strun jest osobną techniką i osobnym tematem: rozbiera je lekcja „Akord F boli. Trzy sposoby, żeby go dziś ominąć” z kursu Pierwszy tydzień z gitarą.

Droga druga: kapodaster na piątym progu

Kapodaster zaciska wszystkie struny na jednym progu i działa jak przesunięte siodełko. Chwyty w lewej ręce zostają te same, a wszystko, co grasz, brzmi wyżej o tyle półtonów, ile wynosi numer progu.

Załóż go na piątym progu i graj kolumnę „Z kapodastrem” z tabeli wyżej: chwyt G tam, gdzie kwit chce C, chwyt C tam, gdzie chce F, chwyt D tam, gdzie chce G. Wyjdzie dokładnie ta sama Cicha Noc, w tej samej wysokości, i ani razu nie dotkniesz barré.

To jest ważne i łatwo to przeoczyć: kapodaster niczego tu nie transponuje. Kolęda brzmi tak samo jak bez niego, zmienia się tylko to, co robi lewa ręka. W appce nie da się tego wpisać w adres, więc otwórz utwór i przełącz Tonację, a Guitarmatic dopisze próg i nowe chwyty nad tekstem.

Bicie: walczyk z poprzedniej lekcji

Utwór otwiera się na Biciu szesnastkowym 3/4, bo tak grają go śpiewniki. Na naukę przełącz chip Bicie na Walczyk podstawowy (3/4) z poprzedniej lekcji: ta kolęda ma go na swojej liście, więc wchodzi jednym stuknięciem. Gęstsze bicie wróci samo, gdy zmiana do F przestanie być wydarzeniem.

Tempo w appce to ♩ = 65 i jest wolne nawet jak na kolędę. Do nauki zejdź do pięćdziesięciu i podnoś po osiem, po każdym przebiegu bez zatrzymania ręki. Wysokość dźwięku się przy tym nie zmienia, więc możesz od razu śpiewać.

Która wersja pod Twój głos

Obie brzmią identycznie, więc wybierasz nie dla gardła, tylko dla ręki. Jeżeli sama kolęda leci dla Ciebie za wysoko albo za nisko, to jest osobna sprawa i osobny przełącznik: Tonacja w utworze. Appka przelicza wtedy chwyty i próg kapodastra, a Ty nadal grasz te same kształty.

Co mnie w tym myliło

F był dla mnie murem przez dwa miesiące, bo uznałem, że to jest jeden akord i albo się go umie, albo nie. Nie jest jeden. Ma cztery stopnie: dwie struny, trzy struny, cztery struny i dopiero na końcu sześć. Każdy z tych stopni da się zagrać w prawdziwej piosence, więc żaden nie jest ćwiczeniem dla samego ćwiczenia, i to była rzecz, której nikt mi nie powiedział.

Druga rzecz: uważałem kapodaster za oszukiwanie. Ktoś zakłada zacisk i nagle gra bez barré, więc chyba coś pomija. Nie pomija. Kapodaster jest w książkach opisany jako narzędzie do dwóch rzeczy naraz: do ucieczki od barré i do dopasowania tonacji pod głos. To drugie robią nim ludzie, którzy grają od trzydziestu lat. Ta sama książka, która straszy barré, dwie strony dalej radzi, żeby je omijać.