Kolędy na gitarze dla początkujących: od dwóch akordów w górę

W grudniu termin jest twardy i nikt go dla Ciebie nie przesunie. Raz w roku wszyscy przy stole chcą śpiewać, a gitara jest potrzebna na konkretny wieczór. Dlatego ta lekcja nie zaczyna się od kolędy, którą lubisz najbardziej, tylko od tej, którą zagrasz najszybciej.

Dlaczego drabina idzie po chwytach, a nie po popularności

Ustaw kolędy w kolejności, w jakiej się je nuci, a pierwsza wyjdzie Cicha Noc. I tu jest pułapka. Cicha Noc ma trzy chwyty, a jeden z nich to F, czyli pierwsze barré w życiu. Zaczynasz od najtrudniejszej rzeczy w pierwszym roku nauki i przez tydzień słyszysz brzęczenie zamiast kolędy.

Polskie śpiewniki układają to inaczej i mają rację. W „Szybkiej i łatwej metodzie” kolędy stoją w kolejności rosnącej liczby różnych chwytów: najpierw dwa, potem trzy, dalej cztery, pięć i sześć. Tytuł, tematyka i to, co leci w radiu, nie mają tu nic do rzeczy. Robimy tu tak samo, tylko na kolędach z katalogu Guitarmatic i z biciem, które każda z nich ma przypisane.

Drabina, po której pójdziesz przez sześć lekcji

Kolęda	Chwyty	Metrum	Bicie w appce
Dwa chwyty
Wśród nocnej ciszy	C G	4/4	Marszowe (Uniwersalne)
Trzy chwyty, żadnego barré
Tryumfy Króla Niebieskiego	C G D	4/4	Folk
Pójdźmy wszyscy do stajenki	C G Am	4/4	Marszowe (Uniwersalne)
Trzy chwyty, w tym F
Mędrcy świata	C F G	4/4	Pół taktu (D DU ×2)
Cicha Noc	C G F	3/4	Bicie szesnastkowe 3/4
Do szopy, hej pasterze	C G F	3/4	Walczyk podstawowy (3/4)
Pięć chwytów i więcej
Lulajże Jezuniu	C Dm G Am F	3/4	Bicie szesnastkowe 3/4
Bóg się rodzi	Am D7 G E7 C D	3/4	Bicie szesnastkowe 3/4

W katalogu stoją obok siebie kolędy polskie i angielskie, bo drabina jest ta sama. Na dwóch chwytach masz I Saw Three Ships, na trzech z F Jingle Bells i Silent Night. Śpiewnik, z którego brałem miarę, robi dokładnie to samo: Jingle Bells stoi tam między dwiema polskimi kolędami, bo wszystkie trzy mają po trzy chwyty.

Czytaj tę tabelę od góry. Pierwszy szczebel to dwa chwyty i jedno bicie, i mieści się na nim cała kolęda: zwrotka i refren. Drugi dokłada trzeci chwyt, ale nadal nie każe niczego przyciskać poprzeczką, a trzeci wprowadza F. Czwarty to repertuar, którym się popisujesz, gdy reszta już śpiewa, i nie ma sensu zaczynać od niego w pierwszym tygodniu.

Dwa fakty, których wolę nie chować

Pierwszy: wiele kolęd liczy się na trzy, nie na cztery. To nie jest trudniejsza wersja tego samego. To inne liczenie i inne bicie w prawej ręce, bo na trzy chodzi walczyk, a na cztery marsz. Polska metoda odkłada utwory na trzy na później i pozwala je pominąć, a zaraz potem otwiera tom kolędowy piosenką liczoną na trzy. My tego nie powtarzamy: walczyk jest lekcją 3 tego kursu.

Drugi: wiele kolęd wymaga F. Ta sama książka radzi, żeby na starcie omijać piosenki z akordami barowymi, a pierwsze F stawia już przy czwartej kolędzie własnej kolejności trudności. Sprzeczność jest w książce, nie w Twoich palcach. F ma osobną lekcję, czwartą, ale jego obejście dostajesz dzisiaj, na dole tej strony.

Kapodaster, czyli F, którego nie musisz grać

Kapodaster to siodełko, które przesuwasz. Zaciska wszystkie struny na jednym progu, więc każda pusta struna idzie w górę o tyle półtonów, ile wynosi numer progu. Chwyty w lewej ręce zostają dokładnie te same.

Z tego wychodzi sztuczka, na której stoi cała ta lekcja. Kolęda w C chce od Ciebie chwytów C, F i G. Załóż kapodaster na piątym progu i zagraj chwyty G, C i D. Zabrzmi C, F i G, czyli dokładnie to, czego chce kolęda, a Twoja ręka ani razu nie dotknie barré.

Zakładaj go równolegle do progu, bez ciągnięcia strun w bok, i zaraz potem sprawdź puste struny. Kapodaster robi jeszcze jedną rzecz, o której mało kto mówi na starcie: przesuwa całą kolędę pod Twój głos. Przy stole to bywa ważniejsze niż to, jak wygodnie leżą chwyty.

W Guitarmatic nie wpiszesz tego w adres. Otwórz utwór, przełącz Tonację, a appka sama policzy, na którym progu ma stanąć kapodaster, i pokaże Ci nowe chwyty nad tekstem.

Co mnie w tym myliło

Myślałem, że kolędy są proste, bo są wolne, a to są dwie różne rzeczy. Wolne tempo daje więcej czasu na przełożenie ręki i to prawda. Ale wolne tempo słychać dokładniej: każde spóźnienie, każdą strunę, która nie zabrzmiała, każdy palec położony płasko. Szybka piosenka wybacza brud, kolęda wystawia go na widok.

Druga rzecz: liczyłem, że skoro znam melodię od dziecka, to ręka też ją zna. Nie zna. Melodia siedzi w głowie, a zmiana chwytu siedzi w palcach i buduje się osobno, tak samo jak w piosence, której nigdy w życiu nie słyszałem.