Pierwsze bicie gitarowe: cztery razy w dół

Poprzednia lekcja kończy się na Panie Janie: cztery uderzenia w dół na takt i tyle wystarcza. Teraz bierzemy te cztery uderzenia osobno, bo z nich wyrasta każde bicie, które przyjdzie później. Nowego chwytu nie ma. Jest prawa ręka, jedno tempo i jedna zasada, której nie wolno złamać.

Zanim uderzysz, policz do czterech

Każda piosenka ma puls. To jest to, w co stukasz nogą, kiedy leci radio, i trafiasz w to bez zastanowienia. Trafianie w „raz” przychodzi tak wcześnie, że reagują na niego ruchem już niemowlęta, zanim nauczą się cokolwiek zagrać. Jeśli mówisz o sobie „nie mam rytmu”, prawie zawsze znaczy to tylko tyle, że nikt Ci tego nie pokazał.

Pulsy chodzą w grupach, najczęściej po cztery. Taka grupa to takt, a zapis 4/4 mówi, ile uderzeń jest w takcie. Liczysz na głos: raz, dwa, trzy, cztery, i od nowa od jedynki. Wszystko, co dzieje się w tej lekcji, mieści się w jednym takcie.

Licz na głos, nie w głowie. Każdy kurs, który przejrzałem, pisząc tę lekcję, stawia liczenie przed dotknięciem struny, i to jest jedyny krok, który da się zrobić w autobusie.

Cztery uderzenia w dół i ani jednego więcej

Postaw C. Uderz w dół na raz, na dwa, na trzy i na cztery, potem zacznij takt od początku. Ręka pracuje nad otworem rezonansowym; bliżej mostka dźwięk robi się metaliczny, bliżej gryfu miękki, ale to wybór barwy, nie błąd. Kostka ma tworzyć z kciukiem kąt prosty i wystawać spod palców tyle, żeby zgarnęła struny jednym ruchem: im mniej wystaje, tym więcej kontroli, im więcej, tym łatwiej trafić.

Uderzenie ma zgarnąć wszystkie struny akordu, a nie jedną czy dwie. W C najgrubsza struna ma na diagramie krzyżyk, czyli lepiej jej nie ruszać, tyle że trafienie w nią nie jest wielkim błędem. To pierwsza rzecz, którą warto sobie odpuścić: celuj w środek akordu i graj dalej.

„Raz” jest odrobinę cięższe od reszty. W zwykłym rocku i popie stopa perkusji siedzi na jedynce i trójce, a werbel na dwójce i czwórce; dopóki tego nie słyszysz, nie masz jak trafić w początek taktu. Na razie wystarczy, że na jedynce ręka idzie pewniej niż na pozostałych trzech.

Ruch idzie z nadgarstka, ale nie od pierwszej minuty

Złóż opuszki kciuka i wskazującego, a potem potrząśnij luźno dłonią, jak przy strząsaniu z niej wody. To jest ruch, którym się bije: idzie z nadgarstka, nie z palców i nie z całego ramienia.

Jedna szkoła mówi tu co innego i warto o tym wiedzieć. Tomo Fujita radzi Ci na start ruch większy, prowadzony z łokcia, bo szeroki zamach łatwiej trzyma puls, i uprzedza, że gracze z wprawą machają oszczędnie, więc jeszcze ich nie kopiuj. To nie jest sprzeczność, tylko dwa różne cele: duży zamach pilnuje czasu, nadgarstek daje kontrolę i barwę. Zacznij od ruchu, który widać z drugiego końca pokoju, a kiedy tempo siedzi, schowaj go do nadgarstka.

Ręka nie staje. To jest cała tajemnica

Z całego tematu rytmu to zdanie jest potwierdzone najmocniej: ręka porusza się dalej nawet wtedy, kiedy nie uderza w struny. Steve Krenz zapisał je wersalikami jako sekret całej swojej lekcji o biciu, a inny autor tłumaczy to dyrygentem, który macha także wtedy, gdy orkiestra pauzuje. W podręcznikach wraca ta sama instrukcja: nie zatrzymuj ręki nawet wtedy, gdy lewa nie zdążyła złapać akordu, bo ciągły dźwięk brzmi lepiej niż start i stop, a lewa nauczy się pośpiechu tylko wtedy, gdy prawa jej go nie daruje.

W praktyce znaczy to jedno: kiedy zmieniasz C na G i nie zdążysz, nie zatrzymuj ręki, tylko odpuść czwarte uderzenie i wejdź na następnym „raz”. Podręczniki podają to wprost jako receptę zamiast zakazu. Takt ma się zgadzać, akord może się spóźnić.

Metronom od pierwszego dnia

Kolejność wchodzenia w metronom jest w książkach ta sama i nie zaczyna się od grania. Najpierw tylko słuchasz kliku i nie robisz nic, i akurat tego kroku nie wolno przeskoczyć. Potem liczysz na głos „raz, dwa, trzy, cztery”, potem stukasz w pudło gitary i liczysz dalej, a ręce na instrumencie lądują na samym końcu.

Ustaw ♩ = 72 i graj jeden akord przez osiem taktów, po cztery uderzenia na takt. Metronom na 60 to dokładnie jeden klik na sekundę, więc 72 jest odrobinę szybsze od tykania zegara. Kiedy osiem taktów przejdzie bez zatrzymania ręki, dołóż drugi akord: cztery uderzenia na C, cztery na G, i tak w kółko.

Jest tu jeden głos przeciwny i wart uwagi. Tomo Fujita twierdzi, że na samym starcie metronom przeszkadza, bo cała uwaga idzie w trafianie w klik zamiast w czucie pulsu. Autorzy, którzy każą włączać go od pierwszego dnia, częściowo mu przyznają rację: jeśli to za dużo pracy dla głowy, wyłącz klik na chwilę. Zrób tak: dwie minuty z klikiem, dwie bez, i posłuchaj, które granie było równiejsze.

Trzy rzeczy, które psują ten takt

błąd	słychać to tak	ratunek
przyspieszasz	klik zostaje z tyłu	nagraj cztery takty telefonem i posłuchaj
sztywny nadgarstek	uderzenie szarpie, kostka zaczepia	strząśnij wodę z dłoni i zagraj bez kliku
ręka staje na zmianie	dziura w dźwięku przy zmianie chwytu	odpuść czwarte uderzenie, nie ruch

Co mnie w tym myliło

Byłem pewny, że gram równo. Klik włączyłem dopiero po tygodniu, w przekonaniu, że to formalność, i okazało się, że od trzeciego taktu jadę coraz szybciej. To jest normalne: w trakcie grania nie da się siebie ocenić, bo cała uwaga siedzi w lewej ręce. Jeden z autorów przyznaje się w książce o funku do tego samego, tylko u niego chodziło o stopę, która przez lata nie trzymała się kliku i psuła wszystko, co grał.

Druga rzecz: myślałem, że bicie to nowy ruch, którego mam się dopiero nauczyć, a to nieprawda. Ruch jest jeden i był w mojej ręce od początku, więc nauka polega tylko na tym, żeby go nie przerywać.